افزایش قیمت نفت و فرآوردههای نفتی در بازارهای جهانی، همزمان با تداوم تنشهای ژئوپلیتیکی و رشد تقاضای انرژی، بار دیگر موضوع مدیریت بازار سوخت را به یکی از مهمترین دغدغههای دولتها تبدیل کرده است. برخی از کارشناسان معتقدند افزایش مصرف انرژی در نتیجه توسعه صنعتی، گسترش مراکز داده، رشد فناوریهای نوین و افزایش جمعیت، در کنار بحرانهای منطقهای و اختلال در زنجیره تأمین، فشار مضاعفی بر بازار جهانی انرژی وارد کرده است. در چنین شرایطی، اصلاح قیمت حاملهای انرژی اگرچه در بسیاری از کشورها به عنوان ابزاری برای مدیریت مصرف مورد استفاده قرار میگیرد، اما موفقیت آن به وجود زیرساختهای مناسب، نظام حملونقل عمومی کارآمد، تناسب میان درآمد خانوارها و هزینههای زندگی و همچنین سیاستهای حمایتی وابسته است.
ایران ویو24- اقتصادی
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی تهران، در گفتوگو با ایران ویو24، درباره افزایش قیمت نفت و فرآوردههای نفتی در بازارهای جهانی بیان کرد: واقعیت این است که مجموعهای از عوامل موجب افزایش تقاضای جهانی انرژی شده است. رشد جمعیت، توسعه هوش مصنوعی، گسترش مراکز داده، توسعه صنعتی کشورها و سرمایهگذاریهای گسترده در زیرساختها، همگی باعث شدهاند مصرف انرژی، بهویژه برق، در سطح جهان به شکل قابل توجهی افزایش یابد.
وی افزود: در کنار این عوامل، جنگها و تنشهای ژئوپلیتیکی از جمله جنگ روسیه و اوکراین و همچنین تحولات مرتبط با تنگه هرمز و دریای سرخ، تأثیر مستقیمی بر بازارهای انرژی گذاشتهاند. هر تنش سیاسی میتواند قیمت نفت، گاز و سایر حاملهای انرژی را افزایش دهد و در نتیجه، بازار جهانی را با نوسانات بیشتری مواجه کند.
سنندجی ادامه داد: توسعه زیرساختها در کشورهای مختلف نیز به افزایش تقاضای انرژی منجر شده است و طبیعی است که دولتها برای مدیریت مصرف، به اصلاح قیمت حاملهای انرژی روی بیاورند؛ اما نحوه اجرای این سیاست به شرایط اقتصادی هر جامعه بستگی دارد.
رئیس کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی تهران تصریح کرد: اصل افزایش قیمت حاملهای انرژی مورد مخالفت نیست، اما این افزایش باید متناسب با سطح درآمد مردم باشد. اگر درآمد خانوارها همگام با افزایش هزینهها رشد نکند و تنها قیمتها افزایش یابد، فشار مضاعفی بر معیشت مردم وارد خواهد شد.
وی با اشاره به نقش حملونقل عمومی در مدیریت مصرف سوخت گفت: یکی از مهمترین تفاوتهای کشورهای توسعهیافته با ایران، برخورداری از شبکه حملونقل عمومی گسترده و کارآمد است. در بسیاری از کشورها، حتی با افزایش قیمت سوخت، مردم به دلیل دسترسی مناسب به حملونقل عمومی، نیاز چندانی به استفاده از خودروی شخصی ندارند.
سنندجی افزود: اگر قرار باشد قیمت بنزین افزایش پیدا کند، اما همزمان درآمد مردم افزایش نیابد و زیرساختهای حملونقل عمومی نیز توسعه پیدا نکند، خانوارها ناچار خواهند شد بخشی از هزینههای ضروری زندگی خود را کاهش دهند. در چنین شرایطی ممکن است مصرف لبنیات، گوشت، تفریحات، فعالیتهای فرهنگی و سایر نیازهای روزمره کاهش یابد تا هزینه سوخت و حملونقل تأمین شود.
وی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر آسیب دیدن برخی تأسیسات و انبارهای نفتی کشور در جریان حملات اخیر بر بازار انرژی اظهار کرد: در هر جنگی وقوع چنین اتفاقاتی دور از انتظار نیست. دولتها معمولاً بر اساس اصول پدافند غیرعامل، از پیش برای چنین شرایطی برنامهریزی میکنند تا در صورت آسیب دیدن بخشی از زیرساختها، اختلالی در تأمین نیازهای روزمره مردم ایجاد نشود.
رئیس کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی تهران ادامه داد: ما وارد جنگی شدیم که به کشور تحمیل شد و طبیعی است که در چنین شرایطی باید با اقتدار از کشور دفاع شود؛ اما در کنار آن، لازم است تمهیداتی اندیشیده شود تا مردم بتوانند امور روزمره خود، بهویژه در حوزه انرژی و حملونقل، را بدون مشکل مدیریت کنند.
وی گفت: در حوزه برق میتوان با مدیریت مصرف، خاموشیهای برنامهریزیشده یا سایر روشها بخشی از مشکلات را کنترل کرد، اما در حوزه حملونقل موضوع متفاوت است. اگر فردی برای رسیدن به محل کار خود به خودروی شخصی نیاز داشته باشد و شبکه حملونقل عمومی پاسخگوی نیاز او نباشد، ناچار است از خودروی شخصی یا سایر خدمات حملونقل استفاده کند که افزایش قیمت حاملهای انرژی، هزینه این خدمات را نیز افزایش خواهد داد.
سنندجی تأکید کرد: اگر قرار است اصلاح قیمتها انجام شود، باید همزمان سازوکارهای حمایتی نیز پیشبینی شود. منظور از حمایت، صرفاً پرداخت یارانه نقدی نیست، بلکه باید شرایطی فراهم شود که آثار افزایش قیمتها برای مردم قابل تحمل باشد و فشار اقتصادی بر خانوارها کاهش یابد.
وی در ادامه با اشاره به گزارشهای منتشرشده درباره احتمال توقف صادرات بنزین و گازوئیل روسیه به ایران از مردادماه، گفت: امروز انرژی دیگر صرفاً یک کالای اقتصادی نیست، بلکه به ابزاری ژئوپلیتیکی تبدیل شده است. هرگونه جنگ یا تنش در منطقه میتواند بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد و امنیت انرژی کشورها را با چالش مواجه کند.
رئیس کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی تهران افزود: به همین دلیل، امنیت انرژی، امنیت لجستیک و امنیت حملونقل، سه مؤلفه بههمپیوسته هستند و هرگونه اختلال در یکی از آنها میتواند بر سایر بخشها نیز اثر بگذارد.
وی درباره احتمال سهمیهبندی مجدد سوخت اظهار کرد: در بسیاری از کشورهای دنیا، مردم خودشان بر اساس قیمتها، مصرف انرژی را مدیریت میکنند؛ یعنی هر فردی که بیشتر مصرف کند، هزینه بیشتری نیز پرداخت میکند، اما این موضوع زمانی امکانپذیر است که همه زیرساختهای لازم فراهم شده باشد.
سنندجی ادامه داد: اگر شرایط به گونهای باشد که ناچار به سهمیهبندی شویم، باید توجه داشت که این سیاست به تنهایی نمیتواند مشکلات را برطرف کند. البته بعید میدانم کشور بدون برنامه وارد چنین شرایطی شود و تصور میکنم برای عبور از بحران، تمهیدات لازم از سوی مسئولان اندیشیده شده باشد.
وی با اشاره به تأثیر احتمالی سهمیهبندی بر رانندگان تاکسیهای اینترنتی و فعالان حوزه حملونقل گفت: در صورت اجرای چنین سیاستی، باید آثار آن بر گروههایی که معیشت آنها به مصرف سوخت وابسته است، به دقت مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا این افراد نقش مهمی در جابهجایی روزانه شهروندان دارند.
رئیس کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی تهران در پایان خاطرنشان کرد: تجربههایی مانند کوپن یا سهمیهبندی، اگرچه در مقاطع خاص میتوانند بخشی از مشکلات را مدیریت کنند، اما راهحل اساسی برای عبور از شرایط کنونی نیستند. آنچه بیش از هر چیز ضرورت دارد، تدوین یک برنامه جامع در حوزه انرژی، توسعه زیرساختهای حملونقل، تقویت امنیت انرژی و اتخاذ سیاستهای پایدار برای مدیریت مصرف و حمایت از معیشت مردم است.
