بحث اصلاح قیمت بنزین در حالی بار دیگر مطرح شده است که هزینههای حملونقل، قیمت خودرو و سطح درآمد خانوارها همچنان از مهمترین مؤلفههای اثرگذار بر معیشت مردم به شمار میروند. هرگونه تغییر در نرخ سوخت، علاوه بر اثر مستقیم بر هزینه استفاده از خودرو، میتواند از مسیر افزایش هزینه جابهجایی کالا و خدمات، بر قیمت تمامشده بسیاری از اقلام مصرفی نیز اثر بگذارد. از سوی دیگر، تفاوت قابل توجه میان قیمت برخی کالاها و خودروها در داخل کشور با سطح درآمد خانوارها، موضوع نحوه اجرای سیاستهای قیمتی را پیچیدهتر کرده است. در چنین شرایطی، تعیین تکلیف همزمان سیاستهای مرتبط با سوخت، خودرو، تعرفههای وارداتی و حمایت از تولید داخلی اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چراکه تغییر یک متغیر بدون اصلاح سایر اجزای مرتبط، میتواند فشار هزینهای بیشتری بر خانوارها وارد کند.
ایرانویو24- اقتصادی
هومن عمیدی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با ایران ویو ۲۴ درباره زمزمههای افزایش قیمت بنزین، فروش آزمایشی بنزین سوپر با نرخهای بالاتر و آثار احتمالی افزایش قیمت سوخت بر تورم، هزینه حملونقل و معیشت مردم پاسخ داد: درست است که ما یک بخشی به نام بحث کیفیتسازی بنزین داریم که قیمت بنزین را تعیین میکند. در همه جای دنیا هم مرسوم است که بنزینی که کیفیت بالاتری دارد، قیمت بیشتری داشته باشد. ولی در یک زمانی شما تصمیم میگیرید بنزین را مثلاً با قیمت گرانتر استفاده کنید، به خاطر سلامت موتور خودرو یا سلامت خود ماشین. این یک انتخاب است.
وی ادامه داد: بعضی افراد چنین انتخابی دارند، چون اعتقادشان این است که در بلندمدت، هزینههای تعمیرات و نگهداری خودرو بسیار بالاتر خواهد رفت اگر این کار را نکنند. اما این موضوع را نمیتوان به شکل کلی برای همه جامعه و همه اقشار تعمیم داد و گفت همه باید با این نرخ بنزین بزنند. دولت حتی اگر میخواهد افزایش نرخ بنزین داشته باشد، باید برنامهاش را به مردم اعلام کند.
عمیدی براین باور است: مسئله فقط بنزین نیست؛ خود خودرو هم مطرح است. ما سالها با این توجیه که داریم بنزین را ارزان به شما میدهیم، هزار جور تعرفه، گمرکی، عوارض و افزایش قیمت بر واردات خودرو گذاشتیم. در حال حاضر کار به جایی رسیده که اصلاً قیمتهای عجیب و غریبی در کشور برای خودروها داریم. خودروهای خارجی که قیمتشان بالا رفته و خودروهای داخلی هم همینطور رشد کردهاند. چگونه است که یک خودروی داخلی عادی یک میلیارد تومان قیمت میخورد؟
این کارشناس اظهار کرد: پس ما یک جا باید مشخص کنیم که اگر داشتیم یارانه بنزین به مردم میدادیم، ولی خودرو را چند برابر قیمت جهانی از آنها پول میگرفتیم، به مردم میگفتیم تحمل کنید، چون بنزینتان ارزان است. حالا شما یا باید بنزین را گران کنید و خودرو را ارزان کنید؛ یعنی دیگر آن عوارض را نگیرید و آن تعرفهها را وضع نکنید، یا باید بنزین را به همین شکل به مردم بدهید. نمیتوانید همزمان هم خودرو را چند برابر قیمت جهانی به مردم بدهید و هم بنزین را به قیمت جهانی به آنها عرضه کنید.
عمیدی تصریح کرد: نکتهای که وجود دارد این است که آیا واقعاً دستمزد و حقوق مردم ما الان به شکل سرانه، در سطح درآمدهای جهانی است که هزینههای آنها هم جهانی شود؟ نمیشود با مردم اینگونه رفتار کرد و گفت دستمزدها را در حد پایینترین سطح دستمزدها دریافت کنید، ولی هزینههایتان را باید جهانی پرداخت کنید. این اتفاقی است که افتاده است.
او ادامه داد: ما در مورد کالاهایی که خودمان حتی واردکننده نیستیم و تولیدکننده هستیم و در سطح جهان حتی صادرات هم میکنیم، داریم قیمت جهانی صادرات را از مردم میگیریم. مثلاً چیزی مثل پسته، زعفران یا برنج ایرانی. اینها کالاهایی هستند که خودمان تولید میکنیم. درست است که این کالاها در دنیا هم قیمت دارند، اما چون قیمت صادراتی آنها فلان مقدار میشود، ما همان قیمت را از مردم دریافت میکنیم. این اصلاً منطقی نیست. اصلاً صادرات این کالاها باید به شرط تأمین بازارهای داخلی باشد. این اتفاق نیفتاده است.
عمیدی درباره اعلام روسیه مبنی بر توقف صادرات بنزین به ایران و ضرورت تدوین سناریوی جدید از سوی دولت نیز گفت: موضوع بنزین یک بحث سیاستگذاری کلان بوده است. امروز اگر پالایشگاههای ما ظرفیتهایشان را بالاتر برده بودند، پالایشگاههای جدید احداث کرده بودیم و از این صنعت به شکل دقیقتر و درستتری محافظت میکردیم، امروز دچار این مشکلات نمیشدیم. سرمایهگذاری در این بخش اصلاً خیلی جدی تعریف نشد. یک ستاره خلیج فارس ایجاد شد و تمام شد.
او اضافه کرد: تمام چیزهایی که مسئولان در مورد این موضوع وظیفه داشتند انجام دهند، انجام نشد و الان هم ما دچار این دردسر خواهیم شد. خودروی برقی هم با این وضعیت فعلی وجود دارد و به عنوان یک جایگزین، حتی گزینههای کافی به نظر نمیرسد. این مسئله میتواند منجر به یک بحران شود و ما باید برای تأمین بنزین اقدام کنیم.
عمیدی ادامه داد: افزایش قیمت بنزین میتواند مانع خروج بنزین، گازوئیل و سوخت از کشور و قاچاق آن شود. این اتفاق در حال رخ دادن است و هر چند وقت یکبار متوجه میشویم که یک خط لوله زیرزمینی ایجاد کردهاند، لوله دیگری به آن وصل کردهاند و بنزین را قاچاق میکنند. همه اینها وجود دارد، اما ما باید اول از همه سیاستهای دیگرمان را نیز با این قضیه تنظیم کنیم. اینکه بگوییم میخواهیم بنزین را به قیمت جهانی برسانیم، اما همزمان سیاستهای مربوط به خودرو را تغییر ندهیم، قابل قبول نیست.
این کارشناس اقتصادی اظهار داشت: اصلاً باید بگوییم اگر میخواهیم بنزین با قیمت جهانی عرضه شود، ابتدا قیمت خودرو را برای مردم تغییر دهیم. ببینید، شما نمیتوانید همزمان چند برابر قیمت جهانی ماشین بخرید یا یک ماشین را با چنین قیمتی به مردم بفروشید، در حالی که میتوانند مثلاً با همان پولی که برای یک خودروی بیکیفیت داخلی پرداخت میکنند، یک خودروی هفت یا هشت سال ساخت، با برند خوب خریداری کنند، ولی در عین حال بنزین را هم به قیمت جهانی پرداخت کنند. این مسئله را دولت باید حل کند و مشخص کند میخواهد به کدام سمت برود.
او بیان کرد: اگر خودروسازی را خصوصی کردید، پس باید تعرفهها را بردارید و واردات را تا حد زیادی آزاد کنید. مردم باید یک بار تکلیفشان مشخص شود؛ یعنی بدانند هزینه بنزین را باید متناسب با قیمت جهانی پرداخت کنند و در مقابل، خودرو را هم مطابق قیمت جهانی میخرند. اما اینکه این کار را انجام ندهیم، از خودرو حمایت کنیم، به اسم تقویت صنعت داخلی تعرفه واردات را بالا نگه داریم و در عین حال بنزین را هم با قیمت بالاتر عرضه کنیم، مشکلساز خواهد شد. این وضعیت در نهایت مسئلهساز میشود و همین الان هم شاهد اتفاقاتی از این جنس هستیم.
