یک ارزیابی محرمانه سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) هشدار داده است که انباشت شکاف‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در اسرائیل می‌تواند این رژیم را در معرض درگیری داخلی، جنگ داخلی و حتی فروپاشی ساختار رژیم قرار دهد؛ ارزیابی‌ای که در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر و پس از سال‌ها جنگ در غزه، لبنان و ایران تهیه شده است.
ایران‌ویو24-دفاعی و امنیتی
به گزارش دراپ سایت، ارزیابی جدید سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا سیا درباره شرایط اسرائیل با عنوان «Fracture From Within» (شکاف از درون) در ماه اوت توسط کارشناسان واحد موسوم به Red Cell در سازمان تهیه شده است. این واحد وظیفه دارد فرضیات مسلط در جامعه اطلاعاتی آمریکا را به چالش بکشد و سناریوهایی را بررسی کند که ممکن است در تحلیل‌های متعارف نادیده گرفته شوند.
بر اساس این ارزیابی، اسرائیل در آستانه انتخابات پارلمانی ۲۷ اکتبر با مجموعه‌ای از بحران‌های هم‌زمان مواجه است؛ بحران‌هایی که در صورت تشدید می‌توانند شکاف‌های موجود در جامعه صهیونیستی را به یک رویارویی داخلی گسترده تبدیل کنند.
بحران‌های هم‌زمان در اسرائیل
کارشناسان سیا در این ارزیابی مجموعه‌ای از عوامل را به‌عنوان منابع اصلی بی‌ثباتی شناسایی کرده‌اند: بحران اقتصادی، افزایش شدید هزینه‌های نظامی، بازگشت نیروهای ذخیره از دوره‌های طولانی جنگ، آسیب‌های روانی ناشی از جنگ، اختلاف بر سر خدمت نظامی یهودیان فوق‌ارتدوکس، افزایش خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری و بحران سیاسی پیرامون بنیامین نتانیاهو.
این ارزیابی در شرایطی تهیه شده که اسرائیل پس از سال‌ها عملیات نظامی در غزه و درگیری‌های منطقه‌ای با لبنان و ایران، با فشارهای فزاینده داخلی مواجه است.
به نوشته دراپ سایت، تحلیلگران سیا معتقدند ترکیب این عوامل می‌تواند شرایطی ایجاد کند که یک حادثه یا «جرقه» سیاسی و اجتماعی، اختلافات موجود را به درگیری داخلی آشکار تبدیل کند.
تبعیض؛ شکاف بر سر خدمت نظامی
یکی از مهم‌ترین شکاف‌های مورد اشاره، مناقشه بر سر معافیت یهودیان فوق‌ارتدوکس از خدمت نظامی است.
برای سال‌ها، بخش بزرگی از مردان حریدی از خدمت اجباری معاف بوده‌اند، در حالی که در پی جنگ‌های چندساله، نیروهای ذخیره اسرائیلی بارها برای دوره‌های طولانی به خدمت فراخوانده شده‌اند.
این وضعیت به افزایش نارضایتی در بخش‌هایی از جامعه اسرائیل منجر شده است؛ به‌ویژه در میان خانواده‌هایی که اعضای آنها بارها از محل کار و زندگی خانوادگی جدا شده و به جبهه‌های جنگ اعزام شده‌اند.
ارزیابی سیا این اختلاف را یکی از عمیق‌ترین شکاف‌های سیاسی و اجتماعی اسرائیل می‌داند.
بازگشت نیروهای جنگ‌دیده
عامل دیگری که در این ارزیابی مورد توجه قرار گرفته، بازگشت شمار زیادی از نیروهای نظامی و ذخیره از نبردهای ناشی از صف‌آرایی‌های جنگ طلبانه رژیم است.
بر اساس گزارش، بسیاری از این نیروها دوره‌های طولانی در عملیات نظامی حضور داشته‌اند و بخشی از آنها با آسیب‌های روانی جدی مواجه هستند.
از نگاه تحلیلگران سیا، ترکیب یک جامعه به‌شدت قطبی‌شده با جمعیتی از نیروهای نظامی سابق که تجربه طولانی جنگ، دسترسی به سلاح و آسیب‌های روانی دارند، می‌تواند در شرایط بحرانی به یک عامل بی‌ثبات‌کننده تبدیل شود.
بحران اقتصادی و هزینه‌های جنگ
فشار اقتصادی نیز بخش مهمی از این ارزیابی را تشکیل می‌دهد.
هزینه‌های سنگین نظامی در کنار افزایش هزینه زندگی، فشار بیشتری بر خانوارهای اسرائیلی وارد کرده است.
بر اساس اطلاعات مورد استناد گزارش، هزینه مواد غذایی در اسرائیل طی دو سال گذشته ۹.۵ درصد افزایش یافته و افزایش قیمت مواد غذایی، از جمله میوه و سبزیجات، به تشدید بحران هزینه زندگی منجر شده است.
از نگاه ارزیابی سیا، تداوم این فشارها می‌تواند نارضایتی‌های اجتماعی را در شرایطی که جنگ همچنان منابع اقتصادی و انسانی قابل توجهی را مصرف می‌کند، تشدید کند.
نتانیاهو و بحران سیاسی
بنیامین نتانیاهو نیز در مرکز بحران سیاسی اسرائیل قرار دارد.
ارزیابی سیا تلاش او برای حفظ قدرت را یکی از عواملی می‌داند که به تشدید تنش سیاسی و بحران قانون اساسی در اسرائیل منجر شده است.
در عین حال، مخالفت با نتانیاهو لزوماً به معنای مخالفت با سیاست‌های جنگ افروزانه اسرائیل نیست. بسیاری از جریان‌های اصلی مخالف او همچنان در چارچوب احزاب صهیونیستی فعالیت می‌کنند و اختلاف آنها بیشتر بر سر رهبری، نحوه اداره جنگ و مسئولیت نتانیاهو در شکست امنیتی ۷ اکتبر است.
نظرسنجی‌های اخیر نیز نشان می‌دهد هیچ‌یک از دو بلوک اصلی سیاسی به‌سادگی نمی‌توانند به اکثریت ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت دست پیدا کنند.
افزایش انزوای بین‌المللی
ارزیابی محرمانه سیا همچنین افزایش انزوای بین‌المللی اسرائیل و کاهش حمایت از این رژیم در آمریکا را از عوامل بالقوه تشدیدکننده بحران داخلی می‌داند.
بر اساس گزارش، مقام‌های اسرائیلی نیز نسبت به فرسایش اجماع سیاسی آمریکا در حمایت از اسرائیل نگرانی دارند.
طبق یک نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو که در گزارش مورد استناد قرار گرفته، در بهار ۲۰۲۶ حدود ۶۰ درصد آمریکایی‌ها دیدگاه نامطلوبی نسبت به اسرائیل داشتند؛ این رقم یک سال قبل ۵۳ درصد بود.
این روند برای اسرائیل اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا حمایت سیاسی، نظامی و مالی آمریکا یکی از ستون‌های اصلی قدرت این رژیم محسوب می‌شود.
سناریوی فروپاشی داخلی
بخش مهم ارزیابی سیا به بررسی این موضوع اختصاص دارد که بحران‌های موجود چگونه می‌توانند یکدیگر را تشدید کنند.
در یکی از سناریوها، خروج یا کاهش فعالیت شرکت‌های خارجی حوزه فناوری و هوش مصنوعی می‌تواند فشار بیشتری بر اقتصاد اسرائیل وارد کند.
سناریوی دیگر، تجدیدنظر کشورهای منطقه در ارزش سیاسی و راهبردی عادی‌سازی روابط با اسرائیل در صورت تشدید بی‌ثباتی داخلی است.
ارزیابی همچنین احتمال تلاش گروه‌هایی مانند حماس یا حزب‌الله برای استفاده از دوره ضعف داخلی اسرائیل را بررسی کرده است.
نکته مهم آن است که سند از اصطلاح «civil conflict» استفاده کرده و سناریوی تبدیل شکاف‌های سیاسی به درگیری داخلی را مورد بررسی قرار داده است.
جامعه فلسطینیان در ارزیابی سیا
در عین حال، یک محدودیت مهم در این ارزیابی وجود دارد: بر اساس گزارش منتشرشده، تمرکز آن عمدتاً بر جمعیت یهودی اسرائیل است و وضعیت شهروندان فلسطینی که حدود ۲۰ درصد جمعیت سرزمین‌های اشغالی اسرائیل را تشکیل می‌دهند، به شکل کافی در تحلیل لحاظ نشده است.
از این رو، تصویر ارائه‌شده از شکاف‌های اجتماعی اسرائیل بیشتر ناظر بر اختلافات درون جامعه یهودی این رژیم است و تمام ابعاد ساختار اجتماعی و قومی اسرائیل را دربرنمی‌گیرد.
یک «جرقه» برای تبدیل بحران به درگیری داخلی
جمع‌بندی ارزیابی سیا این است که اسرائیل با مجموعه‌ای از فشارهای هم‌زمان مواجه است که در صورت تداوم می‌توانند ظرفیت ساختار سیاسی برای مدیریت بحران را کاهش دهند.
از نگاه این تحلیل، مسئله صرفاً وجود اختلافات سیاسی یا اقتصادی نیست؛ بلکه هم‌زمانی چندین شکاف است که می‌تواند وضعیت را به مرحله‌ای برساند که یک حادثه سیاسی یا اجتماعی، نقش «جرقه» را ایفا کرده و بحران‌های موجود را به یک درگیری داخلی گسترده تبدیل کند.
در این چارچوب، جنگ‌های طولانی، فشار اقتصادی، اختلاف بر سر خدمت نظامی، آسیب‌های روانی نیروهای بازگشته از جنگ، بحران سیاسی پیرامون نتانیاهو و کاهش حمایت خارجی، مجموعه‌ای از فشارهای به‌هم‌پیوسته را تشکیل می‌دهند.
ارزیابی سیا در نهایت هشدار می‌دهد که قدرت نظامی اسرائیل به‌تنهایی ممکن است برای مهار این تناقضات داخلی کافی نباشد.
جمع‌بندی
گزارش محرمانه «Fracture From Within» تصویری از اسرائیل ارائه می‌کند که در کنار تهدیدهای خارجی، با مجموعه‌ای از شکاف‌های عمیق داخلی روبه‌رو است.
بر اساس این ارزیابی، ادامه جنگ، فشار اقتصادی، بحران خدمت نظامی، اختلافات سیاسی و فرسایش حمایت خارجی می‌تواند خطر بی‌ثباتی ساختاری را افزایش دهد و اسرائیل را در برابر سناریوی درگیری داخلی یا فروپاشی دولت آسیب‌پذیرتر کند.
این ارزیابی در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ انتخاباتی که می‌تواند آزمونی تعیین‌کننده برای توان ساختار سیاسی رژیم صهیونیستی اسرائیل در مهار این شکاف‌ها باشد.
