تبادل آتش بامداد گذشته در شرق هرمزگان و حوالی تنگه هرمز، بار دیگر شکاف میان ادعای آمریکا درباره تداوم آتشبس و رفتار میدانی و فشار سیاسی واشنگتن را آشکار کرد.
ایران ویو۲۴-دفاعی و امنیتی
صداهای انفجار بامداد گذشته در شرق هرمزگان و حوالی تنگۀ هرمز در نتیجۀ تبادل آتش بین نیروهای مسلح جمهوریاسلامی ایران و نیروهای آمریکایی، و فعال شدن پدافند رخ داده است.
راساس گزارش فارس، چند فروند شناور آمریکایی تلاش داشتند بدون هماهنگی قبلی از تنگۀ هرمز عبور کنند که با واکنش نیروهای دریایی ایران مواجه شدند. ایران پیش از این هشدار داده بود که هرگونه عبور از این آبراه استراتژیک منوط به هماهنگی با ایران است.
در پی این اقدام آمریکاییها به سمت یک پایگاه نظامی شلیک کردند و در اطلاعیهای رسماً به آن اشاره کرد. با این حال، ارتش آمریکا بلافاصله اعلام کرد که این تبادل آتش را نقض آتشبس جاری نمی داند.
سپاه نیز پایگاه هوایی آمریکایی به عنوان مبدأ تجاوز، در ساعت ۴:۵۰ دقیقه هدف قرار داد و در اطلاعیهای اعلام کرد «به دنبال تعرض سحرگاه امروز پنجشنبه ارتش متجاوز آمریکا به نقطهای در حاشیه فرودگاه بندر عباس با پرتابههای هوایی، پایگاه هوایی آمریکایی مبدا تجاوز در ساعت ۴/۵۰ دقیقه هدف قرار گرفت.این پاسخ یک اخطار جدی است تا دشمن بداند، تجاوز بدون پاسخ نخواهد ماند و در صورت تکرار، پاسخ ما قاطع تر خواهد بود.مسئولیت عواقب آن با متجاوز است.»
واشنگتن؛ از تعرض میدانی تا شرطگذاری سیاسی
این تبادل آتش برای دومین بار در یک هفته گذشته رخ داده است. شامگاه چهارم خرداد نیز در حالی که هیئت عالیرتبه ایران به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، برای بررسی «حساسترین مسائل حلنشده» توافق نهایی با آمریکا در قطر به سر میبرد، صدای چندین انفجار در بندرعباس و مناطق اطراف سیریک و جاسک در سواحل خلیج فارس شنیده شد. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) بامداد سهشنبه حملات متجاوزانه در جنوب ایران را تائید کرد. سنتکام مدعی شد این حملات دفاعی بوده و تأسیسات موشکی و شناورهای نیروی دریایی سپاه پاسداران در منطقه بندرعباس را هدف قرار داده است.
وقوع این تنشها در حالی است که آمریکا قویا اعلام میکند آتشبس در ایران ادامه دارد. ترامپ نیز شب گذشته در حالی که تلاشهای فشرده دیپلماتیک با میانجیگری پاکستان و قطر و کشورهای منطقه در جریان است، موضع جدیدی در رابطه با رفع تحریمهای ایران اتخاذ کرد.
ترامپ روز چهارشنبه در گفتوگو با شبکه «پیبیاس نیوز» مدعی شد که ایران در ازای کنار گذاشتن اورانیوم با غنای بالا، از لغو تحریمها برخوردار نخواهد شد.
تنشهای بامداد گذشته در شرق هرمزگان و حوالی تنگه هرمز را باید در چارچوب سیاست بازدارندگی فعال و پاسخ متقابلِ نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران فهم کرد؛ جایی که اقدام چند شناور آمریکایی برای عبور بدون هماهنگی از آبراه راهبردی هرمز، عملاً به معنای آزمودن خطوط قرمز امنیت دریایی منطقه است. واکنش ایران و سپس پاسخ سپاه به «مبدأ تجاوز» ـ آنگونه که در اطلاعیه رسمی آمده ـ حامل پیام روشنِ جلوگیری از عادیسازی تعرض و تثبیت این قاعده است که هرگونه اقدام ماجراجویانه، هزینه فوری و متناسب خواهد داشت. از سوی دیگر، اصرار مقامات آمریکایی بر اینکه این تبادل آتش «نقض آتشبس» نیست، بیش از آنکه نشانه آرامش باشد، بیانگر تلاش واشنگتن برای مدیریت تبعات سیاسی و رسانهای یک ماجراجویی میدانی و جلوگیری از بههمریختن معادلات دیپلماتیک است.
همزمانی این رخدادها با رفتوآمدهای دیپلماتیک و میانجیگری برخی بازیگران منطقهای، و نیز موضعگیری تازه ترامپ درباره تحریمها، تصویر دقیقتری از رفتار آمریکاییها ارائه میدهد: آمریکا از یکسو با ادعای تداوم آتشبس و گفتوگو، میکوشد فضای مذاکره را ابزاری برای فشار نگه دارد و از سوی دیگر با طرح شرطگذاریهای تازه—اینکه حتی در صورت کنار گذاشتن اورانیوم با غنای بالا هم «لغو تحریمها» در کار نیست—عملاً نشان میدهد هدف اصلی واشنگتن نه توافق متوازن، بلکه خلع مؤلفههای قدرت ایران بدون پرداخت هزینه است. در چنین وضعی، اتکای صرف به وعدههای طرف آمریکایی خطاست و حفظ آمادگی میدانی و انسجام داخلی، در کنار پیگیری مسیر دیپلماسی، تنها راه جلوگیری از تکرار تعرض و تحمیل خواستههای یکطرفه خواهد بود.
