حمله به بندرعباس یک رویداد مجزا نیست؛ حلقهای از زنجیره بلندی از نقضهای عهد و پیمان از سوی آمریکا است که هرگز پایبندی به تعهدات را جز در سایه بازدارندگی کامل نیاموخته است. ایران با درک این واقعیت، راهبرد خود را از «صبر راهبردی» به «بازدارندگی فعال» تغییر داده و آماده است تا در عین حفظ دیپلماسی، با تمام قوا از حاکمیت و منافع خود دفاع کند.
ایرانویو24 – دفاعی و امنیتی
پس از اینکه منابع محلی در ایران از شنیده شدن صدای چندین انفجار در بندرعباس و مناطق اطراف سیریک و جاسک در سواحل خلیج فارس خبر دادند، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) بامداد سهشنبه حملات متجاوزانه در جنوب ایران را تائید کرد. سنتکام مدعی شد این حملات دفاعی بوده و تأسیسات موشکی و شناورهای نیروی دریایی سپاه پاسداران در منطقه بندرعباس را هدف قرار داده است.
این حملات در حالی صورت میگیرد که هیئت عالیرتبه ایران به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، برای بررسی «حساسترین مسائل حلنشده» توافق نهایی با آمریکا در قطر به سر میبرد.
به گزارش فاکس نیوز، تیم هاکینز، سخنگوی سنتکام، در بیانیهای اعلام کرد: «نیروهای آمریکایی امروز (دوشنبه) حملات دفاعی را در جنوب ایران برای محافظت از نیروهای خود در برابر تهدیدات نیروهای ایرانی انجام دادند. این حملات، سامانههای پرتاب موشک و قایقهای ایرانی را که اقدام به مینریزی میکردند، هدف قرار داد».
بر اساس این گزارش، حملات در منطقه بندرعباس که پایگاه اصلی نیروی دریایی ایران در آن قرار دارد، اجرا شده است. سخنگوی سنتکام با اشاره به تداوم آتشبس جاری مدعی شد: «فرماندهی مرکزی آمریکا به دفاع از نیروهای خود ادامه میدهد، و در چارچوب آتشبس جاری خویشتنداری را اعمال میکند».
جزئیات حملات متجاوزانه آمریکا
منابع آمریکایی به شبکه فاکس نیوز گفتهاند که دو قایق ایرانی در تنگه هرمز مشغول مینریزی بودند و یک سایت موشکی نیز جنگندههای آمریکایی را هدف قرار داده است. در پی این تحرکات، نیروهای آمریکایی دستور حمله «دفاعی» صادر کردند.
به گزارش منابع نظامی، در این حملات دستکم چهار نفر به شهادت رسیدهاند. همچنین دو فروند شناور متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و یک سایت موشک سطحبههوا (سام) در بندرعباس مورد اصابت قرار گرفته است.
شبکه الجزیره نیز به نقل از یک مقام آمریکایی مدعی شد که ایران طی ۲۴ ساعت گذشته تلاش کرده به نیروهای آمریکایی حمله کند، اگرچه این حملات تلفاتی در پی نداشته است.
آتشبس حفظ میشود یا نقض میگردد؟
یکی از مهمترین وجوه این رویداد، اظهارات مقامات آمریکایی درباره تداوم آتشبس با ایران است. دو منبع آگاه به فاکس نیوز گفتهاند که این حملات به معنای پایان آتشبس چند هفتهای آمریکا با ایران نیست و عملیات نظامی «فعلاً تمام شده است».
این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه اعلام کرد مذاکرات با ایران «به خوبی پیش میرود»، اما مدعی شد در صورت شکست گفتوگوها، واشنگتن حملات نظامی را از سر خواهد گرفت و هرگونه حمله آینده «بزرگتر و قویتر از همیشه» خواهد بود.
تضاد میدان مذاکره و میدان نبرد
تناقض عمیق این رویدادها در زمانبندی وقوع آنها نهفته است. در روزهایی که تمام رسانهها از نزدیکی ایران و آمریکا به توافق خبر میدهند، ناگهان آتشبس با حملات هوایی و متجاوزانه آمریکا نقض میشود؛ حملاتی که یادآور دو جنگ اخیر است که همزمان با ورود روند مذاکرات به مراحل جدی، انجام شد.
این در حالی است که پس از تجربه دو جنگ غافلگیرکننده 12 و 40 روزه، یکی از مهمترین تحولات در دکترین نظامی ایران، پایان عصر «صبر راهبردی» و آغاز مرحله «بازدارندگی فعال» و «پاسخ تهاجمی متقابل» است. در بیانیههای اخیر فرماندهان ارشد سپاه و ستاد کل نیروهای مسلح، به طور صریح و بیسابقه اعلام شده که «انگشت ایران روی ماشه است و هرگونه محاسبه اشتباه میتواند خلیج فارس را به جهنمی برای دشمنان تبدیل کند».
حملات شب گذشته نیز در حالی انجام شد که هیئت ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف همراه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، و عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، برای گفتوگو درباره «حساسترین موضوعات حلنشده» در مسیر تفاهم با آمریکا وارد دوحه، پایتخت قطر، شده بودند. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، پیشتر تأیید کرده بود که با میانجیگری پاکستان پیشرفتهایی در گفتوگوها حاصل شده، هرچند تأکید کرد که «امضای توافق قریبالوقوع نیست».
بر اساس گزارشهای پیشین، موضوعات مورد مذاکره شامل تردد در تنگه هرمز، پایان محاصره بنادر ایران و آزادسازی داراییهای بلوکهشده تهران است. حال آنکه رخداد نظامی روز دوشنبه میتواند این روند شکننده را مختل کند.
در این دور از مذاکرات، ایران راهبرد «همه چیز با تضمین» را در پیش گرفته است. بر اساس گزارش رسانههای رسمی، خواستههای اصلی ایران در مذاکرات جاری عبارتند از:
-
-
پایان دائمی و غیرقابل بازگشت جنگ در تمام جبههها (بهویژه لبنان)
-
رفع فوری محاصره دریایی آمریکا و پایان حملات به کشتیهای تجاری ایران
-
تضمین درباره خودداری از هرگونه حمله نظامی در آینده (نه صرفاً آتشبس موقت)
-
بازگرداندن داراییهای بلوکهشده ایران و رفع تحریمهای نفتی ظرف ۳۰ روز
-
به رسمیت شناختن نقش منطقهای ایران در مدیریت ترانزیت تنگه هرمز
-
تحلیلگران معتقدند ادامه مذاکرات در سایه حملات نظامی، نشاندهنده پیچیدگی بیسابقه مناسبات نظامی-سیاسی میان دو طرف است؛ جایی که احتمالا دیپلماتها نتوانند تضمین واقعی برای پایان جنگ ارائه کنند.
وزارت امور خارجه ایران، صراحتاً اعلام کرده است: «ما در حال حاضر در مورد مسائل هستهای قبل از پایان قطعی جنگ مذاکره نخواهیم کرد»
این رویکرد نشان میدهد که ایران پایان جنگ را خط قرمز خود قرار داده است و تا زمانی که تضمینهای عملی برای جلوگیری از تکرار الگوی «آتشبس-حمله» وجود نداشته باشد، وارد مذاکره در سایر حوزهها به ویژه هستهای نخواهد شد.
