در پی تشدید اختلافات سیاسی در واشنگتن پس از پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات کنگره، این پرسش مطرح شده است که آیا توازن جدید قدرت در آمریکا می‌تواند فرصتی برای دیپلماسی با تهران فراهم کند یا دونالد ترامپ را به سمت تشدید دوباره تنش‌های نظامی سوق خواهد داد. عفیفه عابدی، تحلیلگر مسائل ایران، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایتالیایی «آدن‌کرونوس» تأکید می‌کند که از نگاه تهران، در سیاست آمریکا در قبال ایران تفاوت چندانی میان دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان وجود ندارد. او در عین حال، بی‌اعتمادی عمیق میان دو کشور، جاه‌طلبی‌های سیاسی ترامپ و مخالفت اسرائیل را از مهم‌ترین موانع دستیابی به هرگونه توافق احتمالی می‌داند.
ایران‌ویو۲۴- رسانه
پرسش: با توجه به شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای و در اختیار گرفتن هر دو مجلس کنگره از سوی دموکرات‌ها، کنگره چه ابزارهای عملی برای تأثیرگذاری بر راهبرد دونالد ترامپ در قبال ایران در اختیار خواهد داشت؟ مهم‌تر از آن، آیا تهران در پی بهره‌برداری از توازن سیاسی جدید در واشنگتن برای گرفتن امتیاز است یا نگران است رئیس‌جمهوری که از نظر سیاسی در تنگنا قرار گرفته، به اقدام نظامی متوسل شود؟
پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای و از دست رفتن کنترل کنگره از سوی ترامپ، آیا تهران معتقد است پنجره فرصتی برای دستیابی به توافق گشوده شده است؟ یا بر این باور است که رئیس‌جمهوری که در جبهه داخلی تضعیف شده، ممکن است برای بازسازی اقتدار و رهبری خود، تمایل بیشتری به تشدید دوباره تنش‌های نظامی داشته باشد؟
عفیفه عابدی: از نگاه ایران، پیروزی دموکرات‌ها و در اختیار گرفتن هر دو مجلس کنگره آمریکا از سوی آنان، هیچ تغییری در محاسبات راهبردی یا رفتار واشنگتن در قبال تهران ایجاد نخواهد کرد. رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز در پیام خود به مناسبت سالگرد تسخیر سفارت آمریکا در چهارم نوامبر، این موضوع را به‌روشنی بیان کردند.
در پیگیری سیاست تغییر نظام در ایران یا تلاش برای اعمال فشار بر مردم ایران به‌منظور قیام علیه حکومت، هیچ تفاوت بنیادینی میان دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان وجود ندارد. تفاوت این دو حزب در تاکتیک‌های آنهاست. فشار دموکرات‌ها بر جمهوری‌خواهان برای پایان دادن به جنگ، بخشی از رقابت سیاسی داخلی آنهاست؛ چراکه دموکرات‌ها نیز در برابر رأی‌دهندگانی مسئول هستند که با وعده پایان دادن به جنگ به آنها رأی داده‌اند. با این حال، معتقد نیستم که ایران روی شکاف‌ها و اختلافات داخلی آمریکا حساب راهبردی جدی باز کرده باشد.
از نظر من، ترامپ مسئله جنگ با ایران را به موضوعی شخصی تبدیل کرده و عقب‌نشینی از آن را شکستی بزرگ برای خود می‌داند. در عین حال، روشن است که ازسرگیری جنگ به باتلاقی تبدیل خواهد شد که خارج کردن آمریکا از آن، به هیچ‌وجه آسان‌تر از گذشته نخواهد بود. دولت ترامپ نیز احتمالاً به این واقعیت پی برده است و همین مسئله می‌تواند یکی از دلایل تردید جدی واشنگتن درباره ازسرگیری جنگ باشد.
این موضوع ممکن است یکی از دلایل افزایش تلاش‌های واشنگتن برای مذاکره با ایران نیز باشد. با این حال، اقدامات و اظهارات ترامپ طی چند ماه گذشته موانعی ایجاد کرده که دستیابی به توافق را بیش از پیش دشوار می‌کند.
از نظر من، ایران همواره بر این موضع تأکید داشته است که در نهایت، راه‌حل درست برای مناقشه‌ای که آمریکا ایجاد کرده، دیپلماسی، مذاکره و دستیابی به توافق است. ایران پیش‌تر نیز با دستیابی به برجام (توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵) پایبندی خود به این رویکرد را نشان داده بود.
با این حال، خروج ترامپ از توافق، ترور مقامات ایرانی، ناکامی دولت بایدن در بازگرداندن آمریکا به توافق و جنگ‌های اخیر، موجب شده است ایران اعتماد خود را به‌شدت نسبت به واشنگتن از دست بدهد و نسبت به هرگونه چشم‌انداز توافق با آمریکا دچار سرخوردگی و بدبینی عمیق شود.
با وجود این، مذاکره و دستیابی به توافق در نهایت مسیری اجتناب‌ناپذیر است. ایران با وجود تمام ملاحظات و بدبینی‌های خود، همچنان به مذاکرات ادامه می‌دهد و در عین حال، شروط مشخصی را مطرح می‌کند تا مانع از فریب خوردن دوباره از سوی آمریکا یا زیر پا گذاشتن تعهدات این کشور پس از دستیابی به توافق شود.
با این حال، معتقدم در کنار شخصیت سلطه‌جویانه و جاه‌طلبی‌های هژمونیک ترامپ، اسرائیل نیز همچنان مانعی بزرگ بر سر راه دستیابی به توافق است و بار دیگر تلاش خواهد کرد هرگونه توافق احتمالی را با شکست مواجه کند.
