خروج امارات از اوپک را میتوان نشانهای از یک تغییر عمیقتر در معادلات خلیج فارس دانست؛ اقدامی که در ظاهر اقتصادی است، اما در بطن خود، پیامهایی از افزایش استقلال ابوظبی و فاصلهگیری تدریجی از رهبری سنتی عربستان را به همراه دارد.
ایرانویو۲۴_یادداشت
سپهر عبدالهپور، کارشناس اقتصادی در یادداشتی برای ایرانویو۲۴ نوشت: خروج امارات متحده عربی از اوپک را میتوان فراتر از یک تصمیم صرفاً اقتصادی یا فنی دانست و آن را در چارچوب تحولات ژئوپلیتیکی خلیج فارس، بهویژه در نسبت با عربستان سعودی، تحلیل کرد. این اقدام اگرچه از سوی ابوظبی با دلایلی مانند تمرکز بر گاز طبیعی و تنوعبخشی به اقتصاد انرژی توجیه شده، اما نشانههایی از افزایش فاصله راهبردی میان دو بازیگر مهم عربی نیز در خود دارد.
در سالهای اخیر، روابط امارات و عربستان از یک همگرایی تاکتیکی در موضوعاتی مانند یمن یا مقابله با نفوذ منطقهای ایران، بهتدریج به سمت نوعی رقابت نرم حرکت کرده است. این رقابت بهویژه در حوزههای اقتصادی، جذب سرمایه خارجی و تبدیل شدن به هاب منطقهای تجارت و مالی برجسته شده است. عربستان با اجرای برنامه «چشمانداز ۲۰۳۰» در تلاش است نقش سنتی امارات، بهویژه دوبی، را در جذب سرمایه و شرکتهای بینالمللی به چالش بکشد. در مقابل، امارات نیز با انعطافپذیری بیشتر و سیاستهای اقتصادی بازتر، سعی کرده مزیت رقابتی خود را حفظ کند.
در این چارچوب، خروج از اوپک را میتوان تلاشی از سوی امارات برای افزایش استقلال در سیاستگذاری انرژی تفسیر کرد. اوپک بهطور سنتی تحت نفوذ عربستان قرار دارد و ریاض نقش تعیینکنندهای در تعیین سهمیههای تولید ایفا میکند. برای امارات که ظرفیت تولید خود را افزایش داده، محدودیتهای سهمیهای میتواند مانعی برای بهرهبرداری کامل از این ظرفیت باشد. بنابراین، خروج از این سازمان به ابوظبی امکان میدهد سیاست تولیدی خود را بدون ملاحظات جمعی تنظیم کند.
از سوی دیگر، این تصمیم حامل یک پیام سیاسی ظریف نیز هست. امارات نشان میدهد که مایل نیست در همه حوزهها زیر چتر رهبری عربستان باقی بماند و در صورت تعارض منافع، مسیر مستقل خود را دنبال خواهد کرد. این رویکرد لزوماً به معنای تقابل آشکار نیست، بلکه بیانگر گذار روابط دو کشور از «همپیمانی کامل» به «رقابت مدیریتشده» است.
با این حال، منافع مشترک دو کشور—از جمله ثبات بازار انرژی، امنیت منطقهای و همکاری در چارچوبهایی مانند شورای همکاری خلیج فارس—همچنان قابل توجه است. از این رو، فاصلهگیری امارات از عربستان را نمیتوان بهعنوان یک گسست کامل تلقی کرد، بلکه باید آن را نوعی بازتنظیم روابط در شرایط جدید منطقهای و جهانی دانست.
در مجموع، خروج امارات از اوپک را میتوان همزمان یک تصمیم اقتصادی، یک حرکت تاکتیکی در بازار انرژی و نشانهای از تحول در موازنه قدرت در خلیج فارس ارزیابی کرد؛ تحولی که احتمالاً در سالهای آینده ابعاد روشنتری خواهد یافت.
