وزارت خارجه روسیه با انتشار نسخه بهروزرسانیشده سند «مفهوم تضمین امنیت جمعی در منطقه خلیج فارس»، طرحی پنجمحوری برای کاهش تنشها، تقویت امنیت منطقهای و تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز ارائه کرد.
ایران ویو۲۴-بینالملل
وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد سند رسمی و بهروزرسانیشدهای با عنوان «مفهوم تضمین امنیت جمعی در منطقه خلیج فارس» را در وبسایت خود منتشر کرده است؛ سندی که به گفته مسکو، با هدف ارائه چارچوبی تازه برای امنیت پایدار در یکی از حساسترین مناطق جهان تدوین شده است.
بر اساس اعلام یک منبع در وزارت خارجه روسیه، انتشار این سند در شرایطی انجام میشود که منطقه خلیج فارس همچنان با بحرانی جدی روبهروست؛ بحرانی که این منبع آن را ناشی از «تجاوز آمریکا و اسرائیل علیه ایران» توصیف کرده است.
این منبع تأکید کرد در چنین شرایطی، ضرورت دارد تلاشهای جمعی سیاسی و دیپلماتیک برای دستیابی به راهحلهایی پایدار، قابل قبول برای همه طرفها و مبتنی بر منافع مشترک منطقهای در دستور کار قرار گیرد. به گفته او، هدف از این تلاشها، کاهش سطح تنش، جلوگیری از گسترش بحران و فراهمسازی زمینه تبدیل خلیج فارس به منطقهای برای همکاری، ثبات و شکوفایی است.
مسکو معتقد است شکلگیری هر چارچوب جدید و پایدار برای روابط میان کشورهای منطقه باید بر پایه احترام به منافع مشروع همه طرفها استوار باشد. روسیه همچنین تأکید دارد که امنیت جمعی در خلیج فارس باید فراگیر، قابل اتکا و بهگونهای طراحی شود که منطقه را در برابر مداخلات مخرب خارجی محافظت کند.
در سند بهروزرسانیشده روسیه، پنج اصل بنیادین برای تحقق امنیت در خلیج فارس پیشنهاد شده است. این اصول بر یک رویکرد مرحلهای برای ایجاد نظام جامع امنیتی تکیه دارد؛ رویکردی که از رسیدگی به فوریترین و حساسترین مسائل منطقه آغاز میشود.
در صدر این مسائل، تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و پایبندی سختگیرانه به اصل منع گسترش سلاحهای هستهای قرار دارد. روسیه همچنین خواستار همکاری مشترک کشورهای منطقه و بازیگران خارجی در مبارزه با تروریسم بینالمللی شده است.
مسکو در ادامه از کشورهای منطقه و بازیگران فرامنطقهای خواسته است مجموعهای از اقدامات جمعی اعتمادساز را در حوزه نظامی تدوین و اجرا کنند. هدف از این اقدامات، افزایش شفافیت، کاهش سوءبرداشتها و قابل پیشبینی کردن فعالیتهای نظامی در بلندمدت عنوان شده است.
بخش دیگری از پیشنهاد روسیه شامل بندهایی الزامآور است که بر اساس آن، کشورهای منطقه نباید به هیچ طرف ثالثی اجازه دهند از قلمرو آنها برای انجام حمله علیه کشورهای همسایه استفاده کند؛ موضوعی که در شرایط کنونی منطقه، از منظر مسکو، یکی از پایههای اصلی کاهش تنش و جلوگیری از درگیریهای جدید محسوب میشود.
چشمانداز روسیه همچنین انعقاد توافقهای مشخص در زمینه کنترل تسلیحات را در بر میگیرد. این توافقها میتواند شامل ایجاد مناطق غیرنظامی، جلوگیری از انباشت سلاحهای متعارف بیثباتکننده و کاهش متوازن نیروهای مسلح از سوی همه طرفها باشد.
بر اساس این سند، هدف نهایی چنین روندی، حرکت به سمت تبدیل کل منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به منطقهای عاری از سلاحهای کشتار جمعی و سامانههای پرتاب و انتقال آنهاست؛ هدفی که مسکو آن را بخشی از معماری امنیتی پایدار برای آینده منطقه میداند.
در حوزه دریایی نیز روسیه بر ضرورت پایبندی به مفاد کنوانسیون ۱۹۸۲ سازمان ملل متحد درباره حقوق دریاها و همچنین اصول حقوق عرفی مربوط به عبور بیضرر و ترانزیت ایمن تأکید کرده است. با این حال، مسکو تصریح کرده که در کنار آزادی تردد دریایی، امنیت کشتیها و خدمه آنها باید در اولویت قرار گیرد.
