با افزایش تنش‌ها میان ایران و آمریکا و تداوم بن‌بست در مذاکرات دیپلماتیک، اتهام‌زنی‌ها درباره نقش تهران در حادثه پایگاه هوایی سلطنتی فیرفورد، پرسش‌هایی را درباره احتمال هماهنگی واشنگتن، لندن و تل‌آویو برای تشدید فشار سیاسی بر ایران و زمینه‌سازی برای رویارویی‌های بیشتر مطرح کرده است. عفیفه عابدی، کارشناس مسائل بین‌الملل، در یک گفت‌وگوی رسانه‌ای با اشاره به این تحولات، این اتهامات را در چارچوب راهبرد گسترده‌تر ایران‌هراسی ارزیابی می‌کند اما می‌افزاید ایران دیگر نگران سطح خصومت با غرب نیست. وی بر ضرورت پیگیری اقدامات متقابل دیپلماتیک و حقوقی از سوی تهران و تقویت روابط با روسیه، چین و دیگر کشورهای مخالف تلاش‌های غربی ـ صهیونیستی برای تضعیف حقوق بین‌الملل تأکید دارد.
ایران‌ویو24- رسانه
عفیفه عابدی، کارشناس مسائل بین‌الملل در گفتگو با دلارام احمدی، خبرنگار روزنامه ایران‌دیلی، در پاسخ به پرسشی درباره راهبرد دیپلماتیک و حقوقی ایران در برابر اتهام دخالت در حادثه پایگاه نظامی فیرفورد انگلیس، می‌گوید: واقعیت این است که در دوره زمانی‌ای که دادگاه بین‌المللی کیفری برای بررسی حقوقی جنایات اسرائیل تحریم می‌شود، قضات دیوان بین‌المللی تحت فشار و تحریم قرار می‌گیرند، گزارشگران حقوق بشر که جنایات اسرائیل در غزه و لبنان را پیگیری می‌کنند، تهدید به قتل می‌شوند و حتی خانواده‌های آنها امنیت جانی ندارند، نمی‌توان از حقوق بین‌الملل انتظار بیشتری داشت، با این حال تلاش ایران و دیگر کشورها برای حفظ نهادهای مستقل حقوقی باید ادامه یابد. متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:
پرسش: در شرایطی که تنش‌ها میان ایران و آمریکا افزایش یافته و روند مذاکرات نیز با بن‌بست مواجه شده است، انتشار بیانیه مشترک وزیران خارجه ۲۹ کشور و طرح اتهاماتی درباره نقش ایران در اقدامات خرابکارانه و امنیتی چه اهداف و پیامدهایی می‌تواند داشته باشد؟ تا چه اندازه می‌توان این تحولات را در چارچوب تلاش برای افزایش فشار سیاسی و امنیتی بر ایران یا فراهم کردن زمینه برای اقدامات احتمالی آینده علیه کشور ارزیابی کرد؟
ادعای دخالت ایران در حادثه فیرفورد، تبلیغات درباره دخالت سپاه در این حادثه و انتشار این بیانیه را می‌توان در چارچوب تلاش هماهنگ آمریکا، اسرائیل و انگلیس برای افزایش فشار بر ایران ارزیابی کرد. موضوع ایران‌هراسی جدید نیست و همکاری سیا، موساد و ام‌آی‌سیکس علیه ایران سابقه‌ای تاریخی بیش از حدود پنج دهه دارد و به پیش از انقلاب اسلامی بازمی‌گردد.
این ادعاها علیه ایران هم مسبوق به سابقه است و هم در ادامه تلاش برای آماده‌سازی فضای سیاسی برای اقدامات بعدی متجاوزانه علیه ایران قرار می‌گیرد.
به نظر من، ایران دیگر از انتشار این ادعاها نگران نیست و خود را برای همه سناریوهای احتمالی آماده کرده است. سطح خصومت و همکاری و هماهنگی آمریکا، اسرائیل و اروپا علیه ایران نیز جدید نیست که ایران نگران هماهنگی آنها علیه خود باشد.
در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل نیز دبیرکل ناتو اعتراف کرد که اتحادیه اروپا در جنگ اخیر علیه ایران همکاری مستقیم داشته است. بنابراین، اقدام خصمانه جدید با همکاری آنها، پدیده‌ای جدید نخواهد بود.
پرسش: ایران از چه ظرفیت‌های دیپلماتیک، حقوقی و رسانه‌ای می‌تواند برای پاسخ‌گویی مؤثر به این ادعاها و تبیین مواضع خود در افکار عمومی بین‌المللی استفاده کند؟ در این میان، نقش رسانه‌های بین‌المللی و نهادهای حقوقی در جلوگیری از تبدیل اتهامات اثبات‌نشده به مبنای تصمیم‌گیری‌های امنیتی و سیاسی چیست؟
به‌طور معمول، نهادهای ذی‌ربط، از جمله وزارت امور خارجه، دولت و قوه قضائیه، می‌توانند از طریق سفارتخانه‌ها، نمایندگی‌های ایران در سازمان ملل و تماس مستقیم با دولت‌های امضاکننده، خواستار ارائه مستندات مشخص برای حمایت آنها از این ادعا شوند.
برگزاری نشست‌های توجیهی با دیپلمات‌های کشورهای امضاکننده بیانیه و درخواست پاسخ‌های مکتوب و مستند درباره ادعای دخالت ایران در حادثه پایگاه فیرفورد می‌تواند از تکرار ادعا و اتهام سیاسی علیه ایران جلوگیری کند.
با این حال، واقعیت این است که در دوره زمانی‌ای که دادگاه بین‌المللی کیفری برای بررسی حقوقی جنایات اسرائیل تحریم می‌شود، قضات دیوان بین‌المللی تحت فشار و تحریم قرار می‌گیرند، گزارشگران حقوق بشر که جنایات اسرائیل در غزه و لبنان را پیگیری می‌کنند تهدید به قتل می‌شوند و حتی خانواده‌های آنها امنیت جانی ندارند، نمی‌توان از حقوق بین‌الملل انتظار بیشتری داشت.
البته باید به تلاش برای تقویت جایگاه نهادهای حقوقی بین‌المللی کمک کرد و همچنان از سازوکارهای حقوقی استفاده کرد؛ اما منطق دوره زمانی فعلی، منطق قدرت است. ایران باید خود را برای هر نوع اقدام متجاوزانه آمریکایی ـ صهیونیستی و اروپایی آماده نگه دارد.
پرسش: آیا هماهنگی دیپلماتیک با کشورهای همسو با ایران و استفاده از ظرفیت سازمان‌های بین‌المللی می‌تواند مانع از شکل‌گیری اجماع گسترده‌تر علیه ایران شود؟
ایران می‌تواند در چارچوب حقوق بین‌الملل بر ضرورت ارائه شواهد، رعایت صلاحیت مراجع قضایی و پرهیز از انتساب مسئولیت بدون مستندات کافی تأکید کند.
اما نکته کلیدی آن است که کشورهای غربی و کشورهایی که از فشار آمریکا، اسرائیل و انگلیس هراس دارند و به مواضع خصمانه آنها علیه ایران می‌پیوندند، از منطق درستی پیروی نمی‌کنند که بتوان آنها را پاسخگو کرد.
در این زمینه، ایران ضمن حفظ دیپلماسی فعال باید به دنبال ابتکارهای سیاسی ـ حقوقی جدید با کشورهای غیرهمسو و منتقد محور غربی ـ صهیونیستی باشد تا مانع از فروپاشی بیشتر سازوکارهای حقوقی بین‌المللی شود.
پرسش: با توجه به روابط ایران با کشورهایی مانند روسیه، چین و برخی کشورهای منطقه، ظرفیت این کشورها برای مقابله با فضاسازی‌های سیاسی علیه تهران و جلوگیری از تشدید تنش‌ها تا چه اندازه است؟ آیا هماهنگی دیپلماتیک با این کشورها و استفاده از ظرفیت سازمان‌های بین‌المللی می‌تواند مانع از شکل‌گیری اجماع گسترده‌تر علیه ایران شود؟
روسیه و چین می‌توانند از طریق همکاری دیپلماتیک با ایران، مشارکت در گفت‌وگوهای چندجانبه و استفاده از جایگاه خود در شورای امنیت، بر روند تحولات کنونی که کاملاً ناشی از سوءاستفاده آمریکا و اروپا از نهادهای بین‌المللی است، اثر بگذارند.
چنین همکاری‌هایی می‌تواند مانع فروپاشی بیشتر نهادهای بین‌المللی و حقوق بین‌الملل شود. این اقدامات خصمانه علیه ایران به‌مرور علیه سایر کشورهای مستقل جهان نیز به کار گرفته می‌شود.
تلاش آمریکایی ـ صهیونیستی و اروپایی برای تسلط بر همه مجاری سیاسی، حقوقی، اقتصادی و امنیتی جهان است و هر بازیگری که مخالفت کند، دشمن آنها محسوب می‌شود.
باید اظهارات جوزپ بورل، مسئول سابق سیاست خارجی اتحادیه اروپا، را یادآوری کرد که می‌گفت اروپا یا همان غرب، «باغ» است و جهان خارج از غرب «جنگل وحشی». این اعتقاد همه رهبران غربی ـ صهیونیستی است؛ برخی آن را به زبان می‌آورند و برخی، هرچند بیان نمی‌کنند، اما در قلبشان به آن اعتقاد دارند و به آن متعهد هستند.
