مفهوم «شهر خودکفا روی ماه» در راهبرد جدید اسپیسایکسدر بازنگری راهبردی اخیر شرکت اسپیسایکس در مسیر اکتشافات فضایی، این شرکت اعلام کرده است که در اولویت کوتاهمدت تمرکز خود را بر ساخت «شهر خودکفا روی ماه» قرار داده است.شهر خودکفا روی ماه به معنای ساخت سکونتگاه انسانی است که بتواند با حداقل وابستگی به زمین، بخش زیادی از نیازهای حیاتی خود را در محیط ماه تأمین کند. این شامل توسعه زیرساختهای پشتیبانی حیات، انرژی، گردش مواد و امکانات زیربنایی است که امکان زندگی بلندمدت انسانها خارج از زمین را فراهم میآورد، فراتر از پایگاههای تحقیقاتی مقطعی.چرا آن را «خودکفا» مینامند؟۱. تأمین منابع محلی:شهر خودکفا قرار است تا حد امکان از منابع درونمحیطی ماه بهره ببرد، بهجای اینکه همه تجهیزات و امکانات از زمین ارسال شود. چنین رویکردی شامل استفاده از منابع معدنی، انرژی خورشیدی، و فناوریهای بازیابی آب و اکسیژن در سایت استقرار میشود تا نیاز به پشتیبانی مداوم از زمین کاهش یابد.۲. پشتیبانی زیستی و سکونتی مداوم:پیشبینی میشود این شهر قادر باشد پشتیبانی زیستی بلندمدت فراهم کند، از جمله تولید اکسیژن، مدیریت پسماند، انرژی و محافظت از ساکنان در برابر تابشهای فضایی، بدون وابستگی کامل به مأموریتهای بازگشتی از زمین.
ماه بهعنوان سکوی تمرین برای مریخماه به دلیل نزدیکی به زمین و شرایط محیطی نسبتاً قابل دسترستر، در بسیاری از راهبردهای فضایی بهعنوان میدان آزمون و آمادهسازی برای ماموریتهای پیچیدهتر به مریخ مطرح میشود. این مفهوم در برنامههای فضایی متعدد، از جمله معماری «ماه تا مریخ» ناسا، بهوضوح دیده میشود که هدف آن توسعه، آزمایش و اعتبارسنجی فناوریها در محیطی نزدیکتر به زمین قبل از تلاش برای پرواز به مریخ است.تلاش برای توسعه سیستمهای پشتیبانی حیات، طراحی سکونتگاه، استفاده از منابع محلی و مدیریت انرژی در محیط ماه میتواند به کاهش ریسکهای عملیاتی و آمادهسازی بهتر برای چالشهای فراتر از مدار زمین کمک کند. این رویکرد باعث میشود که مأموریتهای طولانی و پیچیده به مریخ، با اطمینان و تجربه عملی بیشتر دنبال شوند.
زمانبندی و افق اجرایی راهبرد ساخت «شهر خودکفا روی ماه»در بازتعریف راهبرد فضایی اخیر، اسپیسایکس افق زمانی مشخصی برای مراحل اولیه تمرکز بر ماه اعلام کرده است که با برنامههای پیشین برای مریخ تفاوت چشمگیری دارد. بازه زمانی تحقق شهر خودکفا روی ماه اسپیسایکس اعلام کرده است که میتواند ساخت یک شهر خودکفا روی ماه را ظرف کمتر از ده سال آینده انجام دهد، برنامهای که در مقایسه با مسیر قبلی تمرکز مستقیم بر مریخ بهطور قابلتوجهی کوتاهتر است.ماموریتهای اولیه بر اساس گزارشها، شرکت هدف دارد تا اقدامات عملیتر برای حضور انسانی روی ماه را از سالهای نزدیک آغاز کند، از جمله انجام فرود بدون سرنشین روی سطح ماه که برای مارس ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است. این گام اولیه، بخش مهمی از آزمون فناوریها و آمادگی عملیاتی برای ساخت زیرساختهای پیشرفتهتر شهر خودکفا بهشمار میرود.فاصله زمانی تا آغاز فعالیتهای مریخیاگرچه شهر خودکفا روی ماه در اولویت کوتاهمدت قرار دارد، ساخت یک سکونتگاه مشابه روی مریخ همچنان در برنامه بلندمدت اسپیسایکس باقی مانده است. طبق همین اعلام، این شرکت قصد دارد فعالیتهای مربوط به توسعه شهری روی مریخ را در بازه زمانی حدود ۵ تا ۷ سال آینده آغاز کن، گرچه تحقق نهایی آن بسیار فراتر از ده سال خواهد بود.
ماسک از برنامهای سخن میگوید که بر اساس آن، ماه در کوتاهمدت به اولویت اصلی برای استقرار انسانی و ایجاد یک شهر خودکفا تبدیل شده است. این رویکرد، روی کاغذ منطقیتر از تمرکز مستقیم بر مریخ به نظر میرسد و با محدودیتهای فنی و زمانی مأموریتهای فضایی همخوانی بیشتری دارد. با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که اعلام برنامههای بلندپروازانه همواره به معنای تحقق آنها در زمانبندی وعده داده شده نیست. از تأخیرهای مکرر در توسعه و پرتابهای عملیاتی استارشیپ گرفته تا وعدههای زمانی درباره سفر انسانی به مریخ که بارها جابهجا شدهاند، سابقهای وجود دارد که ضرورت احتیاط در ارزیابی این برنامه جدید را یادآوری میکند. بنابراین، اگرچه ایده ساخت یک شهر خودکفا روی ماه بهعنوان گامی میانی در مسیر حضور بلندمدت انسان در فضا مطرح شده است، هنوز فاصله معناداری میان اعلام راهبرد و اجرای عملی آن وجود دارد.
