اشتراک گذاری مطلب

از آزمایشگاه‌های ایران تا کارخانه‌های چین

امیررضا وفایی

محدودیت بازار داخلی، صادرات تجهیزات نانویی ایران به چین را به یک فرصت راهبردی برای تبدیل دانش به ارزش افزوده تبدیل کرده است.

ایران‌ویو24- علمی

در سال‌های اخیر توسعه فناوری‌های پیشرفته به‌ویژه در حوزه نانو، یکی از محورهای اصلی رشد شرکت‌های دانش‌بنیان در ایران بوده است. توان فناورانه داخلی در حوزه‌هایی مانند طراحی و ساخت تجهیزات پیشرفته نشان می‌دهد که بسیاری از محصولات دانش‌بنیان کشور به سطحی از بلوغ رسیده‌اند که قابلیت حضور در بازارهای فراتر از بازار داخلی را دارند. با این حال نگاه این محصولات از ابتدا باید معطوف به بازارهای صادراتی، به‌ویژه بازارهای بزرگ و فناوری‌پذیر باشد.

بازار ۸۰ تا ۹۰ میلیونی کشور، به‌ویژه برای محصولات پیشرفته و روی لبه علم و فناوری، بازاری محدود محسوب می‌شود. بسیاری از تجهیزات و محصولات دانش‌بنیان، به دلیل تخصصی بودن، تقاضای گسترده داخلی ندارند و همین موضوع می‌تواند توجیه اقتصادی سرمایه‌گذاری‌های سنگین تحقیق و توسعه (R&D) را با چالش مواجه کند. در چنین شرایطی صادرات نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی برای بقای این شرکت‌هاست.

چین؛ بازاری بزرگ با فهم فناورانه و ظرفیت جذب بالا

یک کارشناس فناوری در برنامه تاثریا در ارتباط با اهمیت بازار چین می‌گوید: «شاید خیلی از کشورهای همسایه‌ ما این کشش و درخواست را در ارتباط با محصولات دانش‌بنیان نداشته باشند اما چین توان و کشش دریافت تکنولوژی و محصولات دانش محور ما را دارد، با برنامه‌ریزی منسجم می‌توانیم وارد بازار چین شویم.» چین از منظر صادرات محصولات دانش‌بنیان و نانویی، یکی از جذاب‌ترین و راهبردی‌ترین بازارهای جهانی به‌شمار می‌رود. این کشور به‌واسطه مقیاس عظیم صنعتی، سرمایه‌گذاری گسترده در تحقیق و توسعه و حضور فعال در فناوری‌های پیشرفته، از درک مناسبی نسبت به محصولات روی لبه علم و فناوری برخوردار است؛ موضوعی که در بسیاری از کشورهای همسایه ایران یا حتی برخی بازارهای منطقه‌ای کمتر مشاهده می‌شود.بازار بسیار بزرگ چین این امکان را فراهم می‌کند که شرکت‌های فناور، پس از ورود موفق، به حجم فروشی دست یابند که گاهی چندین برابر بازار داخلی ایران است. تجربه شرکت‌های ایرانی فعال در حوزه نانو نشان داده است که محصولاتی که در ایران فروش محدودی داشته‌اند، در چین توانسته‌اند سهم قابل‌توجهی از بازار را به خود اختصاص دهند.از سوی دیگر، چین دارای زیرساخت‌های قدرتمند تولید، تجاری‌سازی و زنجیره تأمین است. بهره‌گیری هوشمندانه از این زیرساخت‌ها می‌تواند علاوه بر تسهیل ورود به بازار چین، زمینه توسعه همکاری‌های فناورانه، تولید مشترک و حتی صادرات مجدد محصولات ایرانی به سایر کشورها را نیز فراهم کند. مجموعه این عوامل، چین را به یکی از مهم‌ترین «اقیانوس‌های مصرف» برای محصولات دانش‌بنیان و نانویی ایران تبدیل کرده است.

تجربه‌های موفق صادرات نانویی به چین

تجربه‌های موفق در حوزه نانو به‌صورت عملیاتی محقق شده است. نمونه روشن آن، صادرات دستگاه‌های تولید نانوالیاف و تجهیزات ساخت نانوذرات فلزی است که نه‌تنها در بازار داخلی توسعه یافته‌اند، بلکه با اتکا به زیرساخت‌های موجود در چین، وارد بازار این کشور شده و حتی به سایر کشورها نیز صادر شده‌اند.این تجربه عملی نشان می‌دهد که ورود به بازار چین برای محصولات دانش‌بنیان و نانویی ایران، یک امکان بالقوه صرف نیست، بلکه مسیری آزموده‌شده و موفق است. شرکت‌هایی که در این فرایند حضور داشته‌اند، در بسیاری موارد به حجم فروشی در چین دست یافته‌اند که به‌مراتب فراتر از فروش آن‌ها در بازار داخلی ایران بوده است. این موضوع گواهی روشن بر قابلیت رقابت، کیفیت فنی و جذابیت اقتصادی تجهیزات ساخت ایران در بازار چین است.

این کارشناس فناوری در بخشی دیگر از سخنان خود به اهمیت نمایشگاهی در ایران و لزوم استفاده مفید از آن اشاره می‌کند و چنین توضیح می‌دهد: «به‌نظر می‌رسد تعداد قابل‌توجهی از تجهیزات ساخت ایران که هر ساله در نمایشگاه ایران‌ساخت ارائه می‌شوند، در صورت وجود یک برنامه‌ریزی منسجم و هدفمند در داخل کشور، قابلیت ورود به بازار صادراتی چین را داشته باشند. این موضوع صرفا یک امکان نظری نیست، بلکه مسیری است که پیش‌تر طی شده و در حال حاضر نیز تجربه‌های موفق و قابل‌اتکایی از آن وجود دارد.»

در حال حاضر، بخش قابل‌توجهی از شرکت‌های دانش‌بنیانی که در نمایشگاه ایران‌ساخت حضور دارند، از کیفیت فنی بالایی برخوردارند و این توان را دارند که وارد بازار صادراتی چین شوند. صادرات محصولات دانش‌بنیان، به‌دلیل ارزش افزوده بالاتر، می‌تواند نقش مهمی در تقویت اقتصاد کشور ایفا کند.ایران نباید برای همیشه به خام‌فروشی متکی بماند. فروش نفت خام یا مواد اولیه پتروشیمی، حتی به بازاری بزرگ مانند چین، مسیر توسعه پایدار نیست. لازم است به‌صورت مستمر صادرات کشور به سمت محصولات با ارزش افزوده بیشتر حرکت کند و چین می‌تواند یکی از مهم‌ترین مقصدهای این نوع صادرات باشد.