دیپلمات سابق ایران در سازمان ملل، تحلیل مفصل خود را از دور اول مذاکرات ایران و آمریکا ارائه کرد و درباره رضایت دو طرف، نقش عمان و ترکیه، و حضور فرمانده نظامی آمریکایی در این مذاکرات نکات مهمی مطرح کرد.
زهرا ترابی – سیاست خارجی
کوروش احمدی دیپلمات پیشین ایران در سازمان ملل متحد، در گفتگو با ایران ویو24، با اشاره به اظهارات دونالد ترامپ درباره مذاکره غیر مستقیم ایران و آمریکا در مسقط گفت: باید صبر کنیم تا از نظر محتوایی اطمینان کافی به دست بیاید و نتیجه مذاکرات مشخص شود. او افزود: باید یکسری مطالب تکمیلی از مقامات آمریکایی نیز بشنویم، تا بتوانیم اظهار نظر کنیم. چون ترامپ معمولاً به یک سری ترفندهای زبانی ضدونقیض گویی ها متوسل می شود که نتیجه گیری را مشکل میکنند. با اطمینان نمیشود روی یک عباراتش حساب کرد؛ خاصه اینکه ترجمه سخنان او به فارسی هم اغلب دقیق نیست. ولی به هر حال نفس انجام مذاکره روز گذشته خوب بود. اینکه رئیس جمهور امریکا حداقل نظر منفی ابراز نکرده، جای امیدواری دارد.
وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه مذاکره ایی که صورت گرفته، با هدف کنترل و جلوگیری از تشدید بحران بود یا نشانهای از حرکت به سوی توافق پایدا؟ بیان کرد: به هر حال فکر میکنم جلوگیری از تشدید بحران هدف مدنظر چنین مذاکراتی است. تنش بالا می تواند در جریان مذاکرات کنترل شود و همزمان فرصت بررسی امکان توافق هم حاصل می شود. ولی مسئله این است که در دوره اول مذاکرات، آنطور که از صحبت آقای عراقچی و آقای بقایی شنیدیم به نظر نمیآید که صحبت محتوایی چندانی راجع به موضوعات هستهای انجام شده باشد. ظاهرا تبادل نظراتی صورت گرفته و انتقال نظرات توسط واسطه عمانی انجام شده و قرار است به قول آقای عراقچی در ادوار بعدی چارچوبهایی برای ورود به مذاکرات تدوین بشود.
احمدی اظهار کرد: تنها اظهار نظر محتوایی راجع به نتیجه مذاکرات که روز گذشته صورت گرفت، صحبت آقای عراقچی بود که گفت قرار شد مشورتهایی در پایتخت ها انجام شود و تصمیماتی گرفته شود. این نشان میدهد که احتمالاً در همین بازه اولیه درباره نحوه ادامه کار اختلاف نظراتی وجود داشته است.
دیپلمات سابق ایران با اشاره به اینکه چرا مذاکره در مسقط صورت گرفت برغم اینکه استارت مذاکره در استانبول بود، تصریح کرد: من فکر میکنم، مقامات ایرانی بهدرستی گزینه ترکیه رو کنار گذاشتند. به نظر میاد هدف ترکیه شاید همسو با ملاحظات آمریکا بود. اگر قرار بود ایران و آمریکا به اضافه وزرای خارجه شش کشور منطقهای دیگر در مذاکرات شرکت کنند، مذاکرات بُعد منطقهای پیدا میکرد و همسو با ملاحظات آمریکا میشد که میخواست برنامه موشکی و گروههای منطقه ای مورد حمایت ایران هم در مذاکرات مطرح شود. ایران مخالفت کرد و انتقال مذاکرات به عمان انجام شد. به دلیل اینکه دولت عمان نظرات سیاسی محدودتری دارد و محیط خیلی بهتری برای مذاکرات فراهم میکند.
این تحلیلگر با اشاره به حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات بیان کرد: این یک اتفاق غیرمعمولی بود؛ هیچ وقت سابقه نداشته که یک مقام نظامی آمریکا در مذاکره دیپلماتیک حضور داشته باشد، مگر مواردی که ابعاد عملیاتی یک منطقه نیز مد نظر باشد. فکر میکنم آوردن این فرمانده سنتکام به مذاکرات، نشانه ادامه تهدید نظامی بود و تأکید بر اینکه فرمانده نظامی که حوزه فعالیتش مربوط به مسائل منطقه ای و موشکی و … است، حضور دارد. این هم نوعی برخورد تهدیدآمیز از طرف آمریکا بشمار می آید.
احمدی در پایان درباره سناریوهای محتمل آینده مذاکرات خاطرنشان کرد: به نظر من، نمی شود روی صحبت دیشب ترامپ خیلی حساب باز کرد. باید بررسیهای لازم را انجام بدهند و تصمیمات نهایی گرفته شود. تنها در این صورت میشود متوجه شد که آیا چارچوب مورد توافق برای گفتگوها در عمان شکل گرفته و کار بطور مثبتی در جلسات بعدی دنبال میشود یا خیر. با شناختی که از ترامپ داریم، او دنبال مذاکرات طولانی و اسناد تفصیلی مثل برجام نیست؛ او مایل است که کار با یکی دو جلسه تمام می شود و یکی دو صفحه هم سند تهیه شود. بنابراین، تا زمانی که آمریکاییها برداشت خودشان از جلسه اول را روشن نکنند، نمیشود درباره سناریوهای بعدی قطعی نظر داد.
