با تغییر رئیس کل بانک مرکزی، این پرسش مطرح است که عبدالناصر همتی چه اولویتهایی را باید در دستور کار قرار دهد تا بتواند از شدت تنشها و التهابات بازار ارز بکاهد؛ موضوعی که از نگاه فعالان اقتصادی، بیش از هر چیز به شفافیت، تسهیل صادرات و پرهیز از سیاستهای دستوری گره خورده است.
زهرا ترابی- اقتصادی
حسن فروزانفر عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران در گفتگو با ایران ویو24، درباره اولویت های رییس بانک مرکزی برای ارامش در بازار ارز گفت: مسئله اصلی اینجاست که هر زمان شفافیت را کنار گذاشتهایم و با ایجاد دستاندازهای متعدد، تصمیمات روزمره و پیچیدهسازیهای غیرضروری تلاش کردهایم واقعیتهای بازار را انکار کنیم، نهتنها مشکلی حل نشده بلکه بحرانها تشدید شدهاند. در چنین شرایطی، بازار از حالت طبیعی خود خارج شده و به سمت آشفتگی پیش رفته است؛ وضعیتی که پیشتر نیز تجربه آن را داشتهایم.
وی ادامه داد: محدودیتهای ارزی ایران امروز برای همه روشن است. مشکل ورود ارز به بازار کشور یک واقعیت انکارناپذیر است. اما زمانی که بهجای شفافیت، این تصور القا میشود که فردا قیمتها گرانتر خواهد شد، همان میزان محدود ارزی که در دسترس است و میتواند وارد چرخه معامله شود، درگیر رفتارهای سفتهبازانه میشود. در چنین فضایی، افراد ترجیح میدهند ارز خود را نگه دارند یا حتی آن را خارج از کشور حفظ کنند؛ رفتاری که در نهایت به اقتصاد ضربه بیشتری وارد میکند.
فروزانفر اظهار کرد: راهحل، حرکت به سمت پذیرش شفافیت و انکار نکردن واقعیتهاست. باید اجازه داد سازوکار طبیعی بازار، در چارچوب عرضه و تقاضا، مسیر خود را طی کند. در ماههای اخیر، بهویژه شاهد آن بودهایم که برخی واقعیتهای مؤثر بر بازار ارز کتمان شده است. اما تجربه نشان داده که کتمان واقعیت، نهتنها مشکل را حل نمیکند بلکه باعث تشدید نگرانی فعالان بازار میشود.
او بیان کرد: زمانی که فعالان اقتصادی نسبت به آینده نگران باشند و انتظار افزایش روزانه قیمتها را داشته باشند، رفتارشان از حالت طبیعی خارج میشود. در چنین فضایی، هم از سمت تقاضا و هم از سمت عرضه، قیمتها به سطوحی حتی فراتر از منطق اقتصادی افزایش پیدا میکند.
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران تصریح کرد: بنابراین، شفاف سخن گفتن، پرهیز از دستکاریهای غیرضروری در بازار و تسهیل صادرات از مهمترین اقداماتی است که باید در دستور کار قرار گیرد. هرچه صادرات تسهیل شود و امکان جابهجایی منابع ارزی افزایش یابد، صادرکنندگان تمایل بیشتری خواهند داشت که منابع خود را سریعتر به چرخه اقتصاد بازگردانند تا بتوانند فعالیتهای بعدی خود را آغاز کنند.
وی براین باور است: در مقابل، سختگیری بیش از حد در حوزه صادرات، این پیامد را دارد که بهجای انجام چندین نوبت صادرات در یک دوره مشخص، این فرآیند به یکبار محدود شود. کاهش دفعات گردش منابع ارزی، خود بهطور مستقیم آثار منفی بر بازار ارز گذاشته و زمینه افزایش قیمتها را فراهم میکند؛ موضوعی که متأسفانه به آن توجه کافی نمیشود.
فروزانفر افزود: از این منظر، نمیتوان انتظار داشت که بانک مرکزی با ورود مستقیم به سیاستگذاریهای تجاری، بتواند عملکرد موفقی داشته باشد. اساساً ورود بانک مرکزی به حوزه ارز تجاری، بهویژه با رویکردهای دستوری، اقدامی خطاست. بهتر است هرچه سریعتر این توافق شکل بگیرد که تا حد امکان، حوزه ارز تجاری از مدیریت مستقیم بانک مرکزی خارج شود تا امکان اداره کارآمدتر آن فراهم شود.
او با اشاره به قیمت ارز در بازار پاسخ داد: قیمت ارز به سطح واقعی خود در بازار برسد یک موضوع است، اما اینکه هر روز قیمتها با این تصور که اتفاقی بزرگتر در راه است افزایش پیدا کند، موضوعی کاملاً متفاوت و مخرب است. اقتصاد ایران بهواسطه شرایط سیاسی، تحریمها و فشارهای خارجی، همواره با عدم قطعیت و نااطمینانی روبهروست. اگر در چنین شرایطی، بازارگردانی حرفهای صورت نگیرد، هر بازیگری میتواند با هر موج کوچک، بازار را دچار تلاطمهای شدیدتر کند.
عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران گفت: کاهش دامنه نوسانات و رسیدن به نوعی ثبات مبتنی بر واقعیتهای عرضه و تقاضا، هرچند با هزینههایی همراه است، اما در نهایت مسیر درستتری برای اقتصاد محسوب میشود. حتی میتوان از بخشی از افزایش قیمت ارز، برای تقویت صادرات، افزایش توجیه اقتصادی تجارت با کشورهای همسایه و ایجاد تحرک در اقتصاد ملی بهره برد.
وی ادامه داد: در حال حاضر، تقاضای داخلی برای بسیاری از کالاهای مصرفی و بادوام بهشدت کاهش یافته است؛ نتیجه کاهش قدرت خرید مردم و افت درآمد قابل تصرف خانوارها. در مقابل، همین کالاها قابلیت صادرات به کشورهای همسایه و منطقه را دارند. اما با سختگیری در مسیر صادرات، حتی از این فرصت نیز استفاده نمیشود.
فروزانفر در پایان خاطرنشان کرد: تداوم این وضعیت، به کاهش تولید، افت ظرفیتهای اشتغال و در نهایت افزایش بیکاری منجر خواهد شد. اگر بانک مرکزی از ورود به حوزههایی که شناخت کافی از آنها ندارد پرهیز کند، این امکان فراهم میشود که اقتصاد کشور حتی در شرایط سخت، از برخی مزایای افزایش نرخ ارز برای ایجاد تحرک در اقتصاد ملی بهرهمند شود.
